تبلیغات
انتظار.... - تاکید قرآن بر استفاده از عقل
 

 
تاکید قرآن بر استفاده از عقل

تاکید قرآن بر استفاده از عقل

قرآن کریم به دفعات انسان­ها را به استفاده از عقل دعوت کرده است و در این راستا از اقوامی یاد می­کند که به دلیل عدم استفاده از عقل مورد توبیخ پیامبران قرار گرفته­اند. انبیاء بزرگ الاهی در مواجهه با بت­پرستان،‌ همواره آنها را دعوت به مراجعه به عقل کرده­اند. از باب نمونه می­توان به داستان حضرت ابراهیم علیه السلام اشاره کرد که وقتی بت­پرستان گفتند که ابراهیم بت­ها را شکسته است؟ در جواب فرمود:

 «بل فعلهم کبیرهم هذا فاسالوهم ان کانوا ینطقون فرجعوا الی انفسهم فقالوا انکم انتم الظالمون»[1]  یعنی بلکه بزرگ بت­ها آنها را شکسته است. اگر سخن می گویند،‌ از آنها سوال کنید. بت­پرستان به نفس خود مراجعه کرده پس گفتند که حقیقتا شما از ظالمان هستید.

ابراهیم علیه السلام با توبیخ آنها فرمود:

«أَفَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا یَنْفَعُكُمْ شَیْئًا وَلَا یَضُرُّكُمْ ... أَفَلَا تَعْقِلُونَ»[2] «آیا غیر از خدا چیزی را که به شما نفع و ضرر نمی رساند،‌ عبادت می کنید.... آیا نمی اندیشید؟»                   

 قرآن کریم در آیات نورانی خود، کسانی که از عقل استفاده نکرده و در نتیجه کافر شدند را به گوسفندان تشبیه کرده و می­فرماید:

«مثل الذین كفروا كمثل الذى ینعق بما لا یسمع الا دعاء و نداء صم بكم عمى فهم لا یعقلون»[3]«مثل كسانى كه كافر شدند مثل آن چوپانى است كه بر گوسفندان خود نهیب مى­زند و چیزهائى مى­گوید كه گوسفندان نمى­فهمند ندائى از او مى­شنوند، كر و گنگ و كورند و در نتیجه راهى براى تعقل ندارند»

مرحوم علامه شباهت میان کافر و گوسفند را چنین تبیین می­کند که آنها از فهم سخنان پیامبر(ص) که همگی به سود ایشان است، كر می­باشند و چون حرف صحیحى كه معناى درستى را برساند، ندارند، پس لال هم هستند، و چون پیش پاى خود را نمى­بینند، گوئى كور هم هستند، پس كفار هیچ چیزى را نمی­فهمند، چون همه راه­هاى فهم از طریق چشم، گوش و زبان، به روی آنها بسته شده است.

مرحوم علامه بر این باور است كه در كلام صنعت قلب بكار رفته یا نکته دقیقی كه باز برگشت آن به قلب است،  چون مثل آن چوپانى كه نهیب مى­زند به گوسفندانى كه به جز دعا و نداء نمى شنوند، مثل آن پیامبر است كه كفار را بسوى هدایت دعوت می­كند، نه مثل كفارى كه بسوى هدایت دعوت می­شوند، ولكن اوصاف سه گانه­اى كه از مثل استخراج كرد و بعد از تمام شدن مثل ، نام آنها را برد، یعنى صم ، بكم، عمى، اوصاف كفار بود نه اوصاف كسی­ كه كفار را به حق دعوت مى كرد، و به همین جهت لازم بود مثال را براى كفار بزند و بفرماید (مثل كفارى كه پیامبر، ایشان را بسوى هدایت میخواند، مثل گوسفندانى است كه چوپان آنها را صدا میزند و آنها كر و لال و كور بى عقلند) پس با این بیان روشن شد كه در آیه شریفه چیزى نظیر قلب (وارونه سخن گفتن ) بكار رفته است.[4]

عدم استفاده از عقل،‌ چنان امری ناپسند است که از نظر قرآن کریم، بدترین جنبندگان روز زمین افرادی هستند که از عقل خود استفاده نکرده،‌ کر و لال شده و به گمراهی رفته­اند: «ان شر الدواب عند الله الصم البكم الذین لا یعقلون»[5]

مرحوم علامه طباطبایی در مواجهه با این آیه یادآور می­شود که تعقل نكردن این افراد براى این است كه راهى به سوى تلقى حق و قبول آن ندارند، چون زبان و گوش ندارند، پس در حقیقت كر و لال هستند.

ضمن اینکه اگر خداوند نعمت شنوائى و قبول را به كلى از ایشان گرفت، براى این بود كه در ایشان خیرى سراغ نداشته، و قطعا اگر خیرى مى­داشتند خداوند از آن خبر مى­داشت، و چون چنین خیرى را در ایشان ندید، آنها را از شنیدن و پذیرفتن محروم ساخت، و اگر با علم به عدم وجود خیر در آنها،‌ نعمت شنوایی را به آنها می­داد،‌ از آن استفاده نمی­شد و در این صورت خداوند کاری عبث را انجام داده بود.[6]



::
نویسنده : مهدی زنجانچیان
تاریخ : پنجشنبه 10 بهمن 1392
می توانید دیدگاه خود را بنویسید
Foot Complaints سه شنبه 17 مرداد 1396 02:07 ق.ظ
Heya i'm for the primary time here. I came across this board and I in finding It really
helpful & it helped me out much. I hope to present one thing back
and help others such as you aided me.
BHW جمعه 1 اردیبهشت 1396 06:13 ب.ظ
If you would like to increase your knowledge simply keep visiting this web site and be updated
with the most up-to-date news update posted here.
یک دنیا امید پنجشنبه 10 بهمن 1392 04:04 ب.ظ

سلام

اگر خدا در دلها جاری باشد تنهایی معنی ندارد

پیش ما هم بیاین خوشحال میشیم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر